Sabah kontağı çevirdiğinizde motorun isteksiz döndüğünü duyduysanız, aklınıza gelen ilk soru genellikle şudur: "Akü bitti mi, yoksa başka bir şey mi var?" Bu sayfa tam olarak bu soruyla başlıyor ve akümülatörün nasıl çalıştığından doğru ürünü seçmeye kadar sırayla ilerliyor.
Çoğu yeni sürücü aküyü "aracın elektriğini üreten parça" sanır. Değil. Akü bir depodur. Motor çalışırken elektriği alternatör üretir; akünün tek büyük görevi, motoru ilk döndürecek yüksek akımı bir iki saniye boyunca sağlamaktır. İkinci görevi ise motor kapalıyken saat, alarm, anahtarsız giriş gibi küçük tüketicileri beslemektir.
Bu ayrım önemli: Eğer araç çalıştıktan sonra farlar sönükleşiyor, göstergeler titriyorsa sorun büyük olasılıkla aküde değil, şarj sisteminde ya da kayışta olabilir.
Net bir kilometre sayısı yok, çünkü aküyü yoran şey mesafe değil, çevrim sayısı ve sıcaklıkdır. Yine de pratikte şu işaretler biriktiğinde değişim zamanı gelmiş sayılır:
Yaş konusunda genel kabul, üçüncü yıldan sonra aküyü "izlemeye almak", beşinci yıl civarında ise yolculuk planlarınıza güvenmemek yönünde. Kısa mesafede çok, uzun yolda az kullanılan araçlarda bu süre daha da kısalır; çünkü akü her seferinde marş için boşalır ama tekrar dolmaya vakit bulamaz.
Hayır, ve bu en sık yapılan hata. İki basit ölçüm çoğu şüpheyi giderir:
Üçüncü ve en kesin yöntem, yükleme testidir (CCA testi). Birçok akü satıcısı bunu ücretsiz yapar. Yeni birisi için en mantıklı yol: kendi ölçümünüzü yapın, sonra teste götürün.
Ambalajlardaki kısaltmalar kafa karıştırıcı. Farkları şöyle özetleyebiliriz:
| Tip | Uygun olduğu araç | Artıları | Eksileri |
|---|---|---|---|
| Kurşun-asit (bakımlı / sulu) | Eski, elektroniği az araçlar | En ucuz, su takviyesiyle ömrü uzayabilir | Periyodik kontrol ister, asit sızma riski |
| Bakım gerektirmeyen (MF) | Start-stop'suz çoğu binek araç | Fiyat/performans dengesi iyi, ilgi istemez | Derin boşalmaya duyarlı |
| EFB | Temel start-stop sistemli araçlar | Sık çevrime dayanıklı, MF'den uzun ömürlü | Daha pahalı |
| AGM | Start-stop + frenden enerji geri kazanımlı araçlar | En yüksek çevrim dayanımı, titreşime dirençli, sızdırmaz | En yüksek fiyat, şarj cihazı uyumu şart |
Altın kural: Aşağı doğru tip değiştirmeyin. Fabrikada AGM gelen bir araca MF akü takmak, akünün birkaç ay içinde ölmesi anlamına gelir. Yukarı doğru geçiş (MF yerine EFB) genelde sorun çıkarmaz ama bazı araçlarda akü tipinin bilgisayara tanıtılması gerekir.
Basit araçlarda evet. Sıra şöyle: